*

Mùa hè hây hẩy gió nồm đôngThiếu nữ nằm chơi thừa giấc nồngLược trúc biếng cài đặt trên mái tócYếm đào trễ xuống dưới nương longÐôi đụn bồng đảo sương còn ngậmMột lạch đào nguyên suối chửa thôngQuân tử sử dụng dằng đi chẳng dứtÐi thì cũng dở ở không xong.

Bạn đang xem: Thiếu nữ ngủ ngày

Hồ Xuân Hương


Nétđặc sắc khiến bài thơ của Bà Chúa thơ Nôm trẻ mãi không già trong ký kết ứcvăn học của nhiều người có lẽ là ở chỗ bài xích thơ tạo dựng được một tìnhhuống trớ trêu, kịch tính song cũng rất thơ. Một anh chàng nho sinh người xưađịnh danh chung là "quân tử" vô tình trông thấy cảnh tượng côthiếu nữ ngủ ngày. "Nam nữ thụ thụ bất thân", lễ giáo phong kiếnkhắt khe không cho phép anh chàng thư sinh tự tiện chiêm ngưỡng loại "toàthiên nhiên" trong thấp thoáng yếm áo ấy, lễ giáo đẩy anh đi nhưng vẻđẹp thanh tân của người thiếu nữ, vẻ đẹp của bức hoạ loã thể nửa vờikéo anh lại.

Làmsao một phái mạnh trai tuổi xuân rũ áo bỏ đi mang đến được lúc trước mắt anh ta lồlộ "một toà thiên nhiên" nửa kín nửa phô bầy, phô bầy không phảido người phụ nữ cố ý mà vày sự vô tình, vày ngọn gió nồm mơn trớn da thịt,do giấc ngủ ngày chợt đến đề nghị vẻ đẹp càng tự nhiên, càng khiến người traimê đắm hơn. Nhì câu đầu bao gồm thể gọi là thơ kể, ngoại trừ nhị từ"thiếu nữ" chỉ cô gái và từ "đông" chỉ phương hướngthuộc từ gốc Hán Việt, tuy nhiên cũng coi như Việt hoá thọ đời, còn lại là từthuần Việt.

Mùa hè hây hẩy gió nồm đôngThiếu nữ nằm chơi quá giấc nồng

Từláy "hây hẩy" chỉ ngọn gió sống động, từ thuần Việt "giónồm", cách nói "giấc nồng" của người Việt chỉ giấc ngủ saykhiến đến lời thơ - kể vừa dân dã lại vừa hóm hỉnh. Giấc ngủ trưa hè chợtđến đã làm cho xô lệch một bí quyết đáng yêu dòng yếm trên toàn thân thiếu nữ.Qua nhì câu thơ:

Lược trúc biếng download trên mái tócYếm đào trễ xuống dưới nương long

Người ta bao gồm thể tưởng tượng ra sự xô lệch đáng yêu ấy. Hai từ cổ"nương long" chỉ phần ngực của người bé gái, liên tưởng đến câuthành ngữ "Nương long mỗi ngày một cao - Má đào mỗi ngày một đỏ".Vẻ thanh tân của cô gái được hai câu thơ sau tâm sự bằng hình ảnh ước lệ:

Ðôi lô bồng đảo sương còn ngậmMột lạch đào nguyên suối chửa thông

Hìnhảnh ẩn dụ ấy buộc người thưởng thức thơ Bà Chúa thơ Nôm liên tưởng đếnthực tế trần tục nhưng ko dung tục. Mỹ từ "đào nguyên" - suốihoa đào, gợi nhớ tích xưa Lưu Nguyễn lạc thiên thai và "bồng đảo"- chỉ khuôn ngực thanh tân, bao gồm lẽ nhằm ca ngợi vẻ đẹp trinh nguyên của côthiếu nữ ngủ ngày. Vẻ đẹp ấy đã khiến cho chàng nho sinh xưa lâm vào hoàn cảnh cảnhhuống tiến thoái lưỡng nan:

Quân tử dùng dằng đi chẳng dứtÐi thì cũng dở ở không xong

Từláy thuần Việt "dùng dằng" bao gồm lẽ là biến âm của "nhùngnhằng" chỉ tình thế xung quanh quẩn, khó quyết định dứt khoát. Còn từ"dở" ở đây gồm lẽ không nhằm chỉ tình trạng xấu, kém cơ mà hiểu rộngtừ ngữ cảnh thơ là sự tiếc rẻ. Không có sự phân thân làm sao lại được biểutrưng sinh động như thế giữa một bên là sự sống hồn nhiên, đòi hỏi tựnhiên của tuổi trẻ bằng nghịch cảnh: chàng nho sinh đứng trước cô thiếu nữngủ ngày của Bà Chúa thơ Nôm Hồ Xuân Hương.

Xem thêm: Ba Lần Kháng Chiến Chống Quân Xâm Lược Mông - Nguyên, Tóm Tắt Cuộc Kháng Chiến Chống Quân Mông

Chínhý nghĩa phổ quát đậm đà tinh thần nhân bản ấy khiến mang đến người đời nhớthơ Thiếu nữ ngủ ngày, mặc dù thời gian đã phủ bụi bên trên trang thơ củaBà Chúa thơ Nôm vài trăm năm tuổi./.

P.V

Chuyên mục này được cậpnhật vào thứ Tư mặt hàng tuần

*

Thông tin trên mạng NetcodoMọi bỏ ra tiết xin vui vẻ liên hệ tạiBan Biên Tập Mạng NetcodoÐiện thoại: (54)847247 - thư điện tử Intranet: quantri